Thursday, March 15, 2012

Τα γνωρίσματα του Ελληνικού πνεύματος. Εισαγωγή.

Τα γνωρίσματα του Ελληνικού πνεύματος. Εισαγωγή.
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΑΠΑΣ


Η Ελλάδα μαζί με τα μικρασιατικά παράλια, αποτελεί ένα μικρό τμήμα της Ευρώπης και στον παγκόσμιο χάρτη ίσα που μπορείς να ξεχωρίσεις το χρώμα που αφήνει σαν στίγμα επάνω του. Όμως η μικρή αυτή χώρα, μας έδωσε μια τέχνη που εμείς σήμερα μετά από χιλιάδες χρόνια εξέλιξης, προσπαθούμε να την φτάσουμε, γνωρίζοντας όμως ότι ποτέ δεν θα μπορέσουμε να την ξεπεράσουμε. Μας έδωσε την βάση για το λεξιλόγιό μας σε παγκόσμιο επίπεδο για κάθε τέχνη, πολιτική σκέψη, επιστήμες κλπ.. Συνέλαβε και κρατά ως σήμερα την ανώτερη μόρφωσή μας. Άσκησε ανεξάντλητη γοητεία ακόμα και σε πνεύματα αλλότρια ή εχθρικά.
Ο Απόστολος Παύλος, ο Εβραίος των Εβραίων, που ονόμασε την σοφία των Ελλήνων μωρία, ελκύστηκε από τον Άρειο πάγο τους και είδε τον εαυτό του να προσαρμόζει το ευαγγέλιο στο ύφος τους και να αναφέρει στίχους από τους ποιητές της ξένης αυτής φυλής. Ύστερα από αυτόν η εκκλησία που δημιουργήθηκε για να είναι κήρυγμα εναντίον του Ελληνισμού, μετάφρασε τα δόγματά της στην γλώσσα των Ελλήνων.
Ύστερα για καιρό η Ελληνική επίδραση στην δύση σταμάτησε εντελώς. Στο κόσμο κυριάρχησε ένα διανοητικό και πνευματικό σύστημα που αποστρεφόταν το πνεύμα του Ελληνισμού. Και τούτος θαμμένος μέσα στις βυζαντινές βιβλιοθήκες και φυλακισμένος μέσα σε μια γλώσσα που η ευρώπη την είχε ξεχάσει, φαινόταν ότι είχε πια τελειωτικά σβήσει.
Περνούν χίλια και πλέον χρόνια μεσαίωνα και βρίσκουμε την Ιταλία μεθυσμένη από το Ελληνικό πνεύμα, σαν από νέο κρασί. Τη βλέπουμε να προσπαθεί να το μελετήσει, να το ερμηνέψει και εν τέλει να το παρανοεί απελπιστικά. Την βλέπουμε να παρατά την προραφαηλιτική τέχνη για να ξεθάψει τα αγάλματα και να ξεχνά την γοτθική αρχιτεκτονική για να μιμηθεί Παρθενώνες.
Και μετά το Ελληνικό πνεύμα σαν άνεμος που ξεχύθηκε μέσα από τους ασκούς του Αιόλου σαρώνει την Ευρώπη απ' άκρου εις άκρο. Γεννά επαναστάσεις στην Αγγλία και στην Γαλλία, γεννά πολίτες και δημοκρατία. Γεννά φιλοσοφία στην Γερμανία και με την σειρά της αυτή, νέες επαναστάσεις και νέες ιδέες μέχρι το πιο ανατολικό άκρο της Ευρώπης. Γεννά ταξίδια, νέες ανακαλύψεις, αποικίες, προκλήσεις και εμπόδια όμως που ο μη παιδευμένος στον ελληνισμό, Ευρωπαίος πολίτης προσπαθώντας να τα φέρει στα μέτρα του τα παραμόρφωσε.
Ο κόσμος από τότε συνεχώς αφήνει τον ελληνισμό κατά μέρος, μιας και είναι πολύ φοβερός και πολύ κουραστικός για τον χριστιανικό κόσμο ώστε να ζει στο ύψος του, αλλά συνεχώς τον ανακαλύπτει και πάλι γιατί δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτόν.
Αυτή είναι η ιστορία του Ελληνικού πνεύματος.
Το Ελληνικό πνεύμα είναι ανεξάντλητο και πολύπλευρο. Οι Έλληνες ήταν όμοια γονείς της φαυλότητας και της υψηλής ηθικής, του ορθολογισμού και της συναισθηματικής λατρείας, του Σωκράτη και του Πυθαγόρα, του Επίκουρου και του Ζήνωνα. Είναι η επιτομή της ανθρώπινης φύσης. Ο Έλληνας έχει τυλιγμένη όλη την ανθρωπότητα μέσα του και θα πρέπει να προσέχει πολύ κανείς όταν πρόκειται να του αρνηθεί την όποια ποιότητα.
Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε το πνεύμα του Ελληνσιμού θα προσπαθήσουμε να μελετήσουμε την πιο αντιπροσωπευτική εποχή και τους πιο αντιπροσωπευτικούς ανθρώπους. Και για να γίνει αυτό θα ακολουθήσουμε την άποψη του Νίτσε, μιας και οξύτερο κριτικό δεν γνώρισαν οι Έλληνες.



Τα γνωρίσματα του Ελληνικού πνεύματος. Εισαγωγή. 2ο μέρος.
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΑΠΑΣ


Όπως είπαμε από την αρχή η ευρύτητα του Ελληνικού πνεύματος είναι πολύπλευρη. Προσπαθώντας να το εξερευνήσουμε συχνά το παρανοούμε όχι από πρόθεση, μα από σύγχυση. Στους περισσότερους μελετητές του Ελληνισμού θα βρούμε μία παράξενη ασυμφωνία.
Ο Γκαίτε είδε τον Έλληνα γαλήνιο, μεγαλόπρεπο σαν την γλυπτική του τέχνη. Παράστησε τους Έλληνες σαν μία Ολύμπια ανθρωπότητα, που ζούσε σε έναν ιδανικό κόσμο. Άλλοι συγγραφείς βλέπουν τον Βάκχο και τις ναϊάδες, το κρασί και τον έρωτα και το ένστικτο της σάρκας. Στον Χομπς η κλασσική αγωγή φαινόταν σαν να υποκινεί την ανταρσία κατά της μοναρχίας. Ο Μπένταμ είδε στου νόμους του Σόλωνα και του Λυκούργου, την "ευκαιρία" που έχασε η ανθρωπότητα από το να εγκαταλείψει την ιδέα της ιδιοκτησίας. Ο Τζόνσον με γεμάτη οργή παραδοξολογία είδε το ακροατήριο του Δημοσθένη σαν βάρβαρο και σαν συνέλευση κτηνών.
Καμιά από αυτές τις θεωρίες δεν χρειάζεται να μας απασχολήσει για πολύ. Μερικές έχουν δίκαια εγκαταλειφθεί και άλλες είναι καθαρά στενές και ατελείς. Την προσοχή μας σήμερα αποσπά το ηθικό πνεύμα των Ελλήνων και εκείνη η εμμονή με αυτό που αυτοί ονόμαζαν αρετή. Η μελέτη αυτών των ανθρώπων μπορεί να μας δώσει αν όχι ένα ευαγγέλιο με την χριστιανική έννοια, πάντως έναν κανόνα με τον οποίο μπορούμε να ζήσουμε. Οι θαυμαστές τους, τιμώντας το Ελληνικό πνεύμα στις σοβαρότερες και σπουδαιότερες απόψεις του στρέφονται στην Ελληνική λογοτεχνία όπως άλλοι άνθρωποι στρέφονται στην βίβλο.
Στους Έλληνες δεν θα συναντήσουμε το "ηθικό πνεύμα", όπως αυτό το διδαχτήκαμε από τον κυρίαρχο μέσω των θρησκειών Ιουδαϊκό πολιτισμό, αλλά την ηθική της φύσης. Επίσης δεν θα συναντήσουμε δόγμα επάνω στην ηθική, μιας και αυτή όπως και το κάθε τι είναι προς αναζήτηση. Για να αναζητήσουμε αυτό το πνεύμα πρέπει να μελετήσουμε τον Σωκράτη, αλλά να μην αγνοήσουμε τον Αριστοφάνη, να μελετήσουμε τον Θουκυδίδη, αλλά να μην αγνοήσουμε τον Ηρόδοτο. Δεν πρέπει να έχουμε πίνακα απαγορευμένων βιβλίων, αναζητώντας μία πιο πλατιά γνώση για αυτούς.
Ακόμα όμως και για ανθρώπους όπως ο Σωκράτης και ο Πλάτωνας, όπου ο ηθικός κανόνας ομοιάζει πολύ με τον σημερινό, θα δούμε ότι δεν αποτελούσε αυτό που θα λέγαμε το κέντρο της ψυχής τους. Ολόκληρη η ηθική τους ατμόσφαιρα είναι εντελώς διαφορετική από αυτή ενός ανθρώπου όπως ο Απόστολος Παύλος. Στο τέλος κάθε επιστολής του Παύλου θα δούμε μία έντονη ψυχική ορμή, εξορκισμούς, παρακλήσεις και δάκρυα. Στον Σωκράτη και τον Πλάτωνα το θερμόμετρο κατεβαίνει απότομα. Στους διαλόγους τους θα βρούμε μόνο λόγο. Η λογική προσπαθεί να παραμερίσει το συναίσθημα διαρκώς. Δεν έχουμε διδαχή αλλά αλληλεπίδραση. Τα ερωτήματα διαμορφώνουν τις απαντήσεις, οι οποίες προσπαθούν να διαμορφωθούν από την ανθρώπινη έλλογη αντίληψη των πραγμάτων.
Οι Έλληνες στην πραγματικότητα δεν έχουν αίσθημα της αμαρτίας όπως εμείς την διδαχθήκαμε σήμερα. Τα αμαρτήματα τα έβλεπαν σαν ατέλειες και τα ονόμαζαν "αμαρτίας", αστοχήματα δηλαδή. Τέτοια πράγματα ήταν αναγκαίο να γίνονται και όταν συνέβαιναν το καλύτερο είναι να ξεχνιούνται. Είναι ανώφελο να ξοδεύεις σκέψη και τύψεις, γιατί δε βρήκες τον στόχο. Είναι καλύτερα να τραβάς μπροστά και να επιτύχης τον στόχο την επόμενη φορά! by ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΑΠΑΣ

emmanouilpapas.blogspot.com

No comments:

Post a Comment